Mar 182014
 

Woda występuje w naszych ogrodach najczęściej w postaci oczek wodnych, stawów (o których pisałam tutaj) – czyli jako woda stojąca. Jest to podyktowane w dużej mierze kosztami. Instalacja w ogrodzie elementów z wodą stojącą wiąże się z mniejszymi kosztami niż założenie elementu z wodą płynącą. Nie jest konieczne np. budowanie kosztownych konstrukcji czy kupno i eksploatacja dodatkowych pomp wodnych. Powoduje to, że fontanny, strumyki czy kaskady spotkać można raczej w ogrodach osób dysponujących większymi środkami pieniężnymi. Ale taka fontanna może wyróżnić nasz ogród na tle ogrodów sąsiadów jak mało co 🙂

Płynąca woda ma swój niezaprzeczalny urok. Szum tryskającej czy płynącej wody stwarza niepowtarzalne warunki do odpoczynku. Strumienie czy kaskady ożywiają ogród wprowadzając do niego dodatkowy ruch i dynamikę. Sprawiają też, że ogród chętnie zamieszkują różne gatunki zwierząt. Fontanna jest także fascynującą atrakcją dla dzieci. Najmłodsi ochoczo bawią się przy ruchomej wodzie. Ale czyż płynąca woda nie sprawia też radości dorosłym? 😉

Warto też wspomnieć, iż płynąca woda natlenia się, co sprzyja rozwojowi różnych gatunków zwierząt i roślin. Rozpryskujące się krople zmieniają także mikroklimat. Powietrze zaopatrzone w krople pary wodnej ułatwia oddychanie oraz zmniejsza dobowe wahania temperatury. Ruch wody utrudnia rozwój glonów czy komarów, które są zmorą wypoczywających w ogrodach.

Fontanna jest nie tylko mechanizmem wprawiającym wodę w ruch, ale także elementem małej architektury. Kamienne rzeźby, z których wypływa woda tworząc kopuły, pióropusze czy gejzery wyglądają niezwykle efektownie. Z kolei woda płynąca w strumieniu zakolami i meandrami dodaje ogrodom dużo wdzięku. Niestety, nie każdy ma szczęście posiadać w swoim ogrodzie naturalny strumień ze względu na potrzebę różnicy poziomów. Rozwiązaniem dla pozostałych jest budowa sztucznych koryt uszczelnianych folią, gliną lub prefabrykowanymi kształtkami z polietylenu. Jeśli doda się do tego kaskadę lub mały wodospad sprawimy, że nasz ogród będzie wyglądał niepowtarzalnie.

Fontanna (wodotrysk) jest jednym z najbardziej ekspresyjnych elementów wodnej architektury ogrodowej, a jednocześnie najczęściej wybieranych w celu urozmaicenia ogrodu. Obieg wody w tym elemencie musi być zamknięty, a woda, która naturalnie odparowuje powinna być uzupełniana.

fontanna

Fontanny powinny być umieszczane w miejscach, gdzie będą przyciągały uwagę, ponieważ stanowią bardzo dekoracyjny element ogrodu. Wodotryski mogą mieć różne formy – od tryskających energicznie i rozpryskujących wodę na większe wysokości, nazywane fontannami, po nisko wypływające z dyszy strumyki wody opływające najczęściej kamień, rzeźbę czy inny element, w którym zamieszczona jest dysza. Takie niskie wodotryski nazywa się źródełkami.

Montując fontannę, musimy pamiętać o podstawowej zasadzie, mianowicie wypływająca z dysz woda nie powinna się rozpryskiwać poza krawędzie zbiornika. Na wysokość i szerokość rozprysku wody wpływa moc pompy oraz wybrany rodzaj dysz, zatem należy tak wybrać pompę, aby jej moc nie powodowała pryskania poza zbiornik. Wysokość strumienia musimy także dostosować do wielkości oczka. Zachwiane są wtedy proporcje całości kompozycji, a najlżejszy wiatr powoduje rozpryskiwanie się wody poza obręb oczka, co może szkodzić umieszczonym przy nim meblom ogrodowym oraz przeszkadzać w odpoczynku w pobliżu wody.

Źródełka, zainstalowane najczęściej w kamieniu, których rozprysk wody jest niewielki, są bardzo polecane zwłaszcza do małych ogrodów, a także tych tworzonych na tarasach czy balkonach. Są one dosyć łatwe w zamontowaniu i tańsze niż części tworzące konstrukcję fontanny. Ponadto potrzebują znacznie mniej miejsca niż oczko wodne z fontanną. Woda zamknięta w takim elemencie ma również inne zalety – jest bezpieczna dla najmłodszych, a także może pełnić funkcję poidełka dla drobnych zwierząt. Co więcej, w sprzedaży znajdują się zestawy, które od razu po zakupie można instalować w ogrodzie.

Źródełko w kamieniu

Źródełko w kamieniu

Strumienie to elementy wodne, w których woda płynie z wyżej położonego źródła do miejsca usytuowanego najniżej, zazwyczaj jest to staw lub oczko wodne. Ze zbiornika woda jest pompowana do źródła. Do utworzenia strumienia w ogrodzie potrzebna jest dosyć duża ilość miejsca najlepiej o łagodnym, naturalnie ukształtowanym spadku, dlatego lepiej prezentuje się on w większych ogrodach. Brak naturalnego wzniesienia w ogrodzie powoduje, że zbudowanie takiego elementu wodnego wiąże się z dużymi kosztami.

Istnieją różne sposoby budowy strumienia. Dwa najczęściej stosowane to wykładanie dna folią (PCV lub EPDM) oraz konstrukcja strumyków z prefabrykowanych elementów plastikowych. Pozostałe sposoby to dno strumienia utworzone z betonu z zatopioną w nim metalową siatką, tzw. Siatkobeton, dno z żywic epoksydowych, czyli laminatów żywiczno-szklanych oraz dno strumienia wykonane z bentonitu.

Każda z wymienionych metod ma swoje dobre i złe strony. Wykonanie strumieni z siatkobetonu jest dosyć tanie i istnieje możliwość samodzielnej budowy. Ponadto trwałość tak zainstalowanego zbiornika może wynieść nawet 50 lat. Niestety, strumienie wykonane z betonu zbrojonego siatką nie wyglądają naturalnie, a samo wykonanie jest trudne i wymaga dużych umiejętności.

Strumienie z laminatów żywiczno-szklanych są, podobnie jak te z siatkobetonu, długotrwałe, poza tym łatwe do czyszczenia i naprawy, a także charakteryzują się dużą odpornością na przebicie korzeniami drzew czy ostrymi krawędziami kamieni oraz uszkodzenia spowodowane mrozami. Wadami natomiast jest brak możliwości samodzielnego wykonania strumienia oraz wysokie nakłady pieniężne.

Realizacja strumienia technologią bentonitową jest stosowana od niedawna. Jej zalety to:

  • naturalny wygląd zbiornika,
  • ładnie ukształtowany brzeg,
  • materiał ekologiczny,
  • wytrzymałość na zmienne warunki atmosferyczne,
  • bardzo duża trwałość (kilkadziesiąt lat).

Wadami natomiast metody bentonitowej są pracochłonność oraz ciężar gotowych mat powodujący przymus zastosowania cięższego sprzętu lub pomocy specjalistycznej firmy.

Podobnie jak oczka wodne, strumienie i strumyki mogą być budowane zarówno z gotowych elementów, jak i mieć dno wyłożone folią. Zasada odnosząca się do wielkości, która została opisana przy oczkach wodnych, ma i tutaj zastosowanie. Krótkie strumyki o mało skomplikowanych zakolach i meandrach układa się z prefabrykowanych elementów plastikowych. Strumienie dłuższe, o bardziej wijącym się przebiegu są zdecydowanie droższe w wykonaniu i wykłada się je folią z rolki. Szerokość stosowanej folii jest zależna od szerokości i głębokości budowanego strumienia. Folię układa się dachówkowo na zakładkę około 20 cm zaczynając od ujścia w kierunku źródła. Aby woda nie „uciekała” folię dodatkowo skleja się specjalnym klejem lub zgrzewa się.

Wykonując strumyk na sztucznym pagórku, powinno się odpowiednio ukształtować spadek. Spadek powinien wynosić minimum 1-2%. Długie strumienie bez dużego spadku płyną powoli i leniwie, natomiast w przeciwnym przypadku – krótszych strug o pokaźnym spadku, woda płynie wartko i wpadając do oczka może bardziej hałasować niż wyciszać. Dlatego warto zadbać w drugim przypadku o zahamowanie zbyt szybkiego biegu wody poprzez zastosowanie spowalniających występów skalnych.

Wykończenie strumienia najczęściej układa się z małych kamieni i otoczaków rzecznych. Również tą częścią budowy strumienia rządzi reguła – wartko płynące strumyki maskuje się kamieniami zamocowanymi na zaprawie.

 

Wodospady są najbardziej urokliwymi elementami ogrodowej architektury wodnej. Ten ogrodowy detal tworzony jest przez pionowo spadającą wodę z wyżej położonego źródła, strumyka czy oczka wodnego do umieszczonego na niższym poziomie drugiego oczka wodnego lub stawu poprzez stopień – uskok. Stopnie mogą być zbudowane z kamieni, bali drewnianych, betonowych płyt czy innych materiałów, które można ułożyć tak, by częścią wystawały. Będzie to ta część, z której woda będzie się przelewała do zbiornika niżej.

Do budowy wodospadu ważne jest określenie wysokości spadku. Wysokość spadku to długość odcinka, który łączy punkt wypływu wody z punktem, w którym woda wpada do zbiornika. Dla każdego z wymienionych rodzajów wodospadów jest określona optymalna wysokość spadku. I tak: dla wodospadów usytuowanych na końcu strumieni maksymalny spadek powinien wynosić około 20 cm. W przeciwnym razie woda spływa z większym hukiem, przez co w zbiorniku burzy się zanadto. Może to ograniczać rozwój delikatnych roślin wodnych, takich jak lilie wodne, które są wrażliwe na zbyt silne ruchy wody. W przypadku wodospadów wolnostojących wysokość spadku powinna wynosić minimum 2 m. Niższe nie są tak efektowne. Wodospady stanowiące przejście z jednego oczka wodnego do oczka położonego niżej spadek muszą mieć ograniczony do około 20 cm, podobnie jak w wypadku wodospadów na końcu strumieni. Tak zwane wodospady „architektoniczne” powinny wysokość spadku mieć dostosowaną proporcjonalnie do jego szerokości z racji tego, iż woda spływa w nich cienką warstwą. Wylicza się, że wysokość spadku powinna wynosić około 1/3 szerokości spływającej wstęgi wody, czyli na przykład przy szerokości wodospadu 60 cm jego wysokość wyniesie 20 cm. W gotowych zestawach wodospadów nie ma możliwości zmian wysokości spadku, gdyż elementy zestawu są do siebie dopasowane przez producenta.

Wodospad można urozmaicić tworząc wodogrzmot. Aby zbudować taki element należy w miejscu, w którym woda wpada do zbiornika wodnego umieścić odpowiednich rozmiarów kamień. Kamień taki musi płaską powierzchnią znajdować się ponad płaszczyzną wody. Spadająca z wodospadu woda w pierwszej kolejności uderza i rozbryzguje się na płaskim kamieniu, po czym wpada do zbiornika wodnego. W tym wypadku należy wziąć pod uwagę umocnienie oczka w miejscu umieszczenia kamienia. Najlepszym rozwiązaniem w tym wypadku są zbiorniki wodne zbudowane z betonu, gdyż folia czy gotowe niecki z polietylenu mogą nie być wystarczająco wytrzymałe.

Formą wodospadu są kaskady. Najczęściej są one budowane z kamieni, które tworzą progi – stopnie. Kaskady mogą być również tworzone z elementów drewnianych, metalowych lub innego rodzaju materiałów, w tym również z prefabrykowanych elementów plastikowych. Kaskady najczęściej buduje się na strumieniach lub w miejscach łączenia dwóch zbiorników wodnych, gdy wysokość spadku wynosi więcej niż 20 cm. W strumieniach kaskady najczęściej umieszcza się na początku lub końcu biegu strumienia. W przypadku bardzo zróżnicowanej formy terenu, po którym przebiega strumień, na jego trasie można ulokować jeszcze kilka kaskad, które dodatkowo go wzbogacą.

kaskada wodna

Kaskady mogą mieć również postać wolnostojącą. Wówczas nie są połączone z żadnym z elementów wodnych. Zbiornik wody w tym wypadku jest zamaskowany, ewentualnie niewielkich rozmiarów.

Dziękuję za dotrwanie do końca wpisu, zapraszam do komentowania i udostępniania wpisu 🙂

Mar 152014
 

Mogliście już poczytać troszkę na moim blogu o wykorzystaniu kamienia w ogrodzie tutaj, tutaj i tutaj 🙂  Teraz kolej na wodę. I nie będzie to wpis o podlewaniu 😀 Mimo, że odżywianie roślin jest najważniejszą funkcją wody, to na wpis o np. automatycznych systemach nawadniania będzie trzeba troszkę poczekać.

Dziś napiszę o dekoracyjnej funkcji wody (co nie wyklucza łączenia ładnego z pożytecznym 🙂 ), bo niewiele jest bardziej kojących rzeczy niż wypoczywanie wśród zieleni i wsłuchiwanie się w łagodny szum wody… 😉

A woda może mieć różne formy: od najprostszych i najskromniejszych poidełek dla ptaków, poprzez oczka wodne w gruncie, w pojemnikach, fontanny, kaskady, strumyki, na stawach ogrodowych kończąc. Elementy takie ożywiają i odświeżają ogród – szemrząc, pluszcząc, tryskając, przyciągając tym ptaki i inne zwierzęta. Tryskająca woda nawilża i ujemnie jonizuje powietrze. Ma także duże znaczenie dla miłośników sztuki feng shui. Niestety, założenie a później utrzymanie oczka wodnego, kaskady czy fontanny raczej nie należy do tanich przyjemności.  Ale cóż może się równać relaksowi wśród takich elementów? 😉

Oczko wodne to zazwyczaj nieduży, sztucznie utworzony zbiornik wodny o dowolnym kształcie, w którym woda nie jest w ruchu. Najbardziej odpowiednim miejscem do jego ulokowania jest sąsiedztwo domu lub miejsca wypoczynku (tarasu, kącika wypoczynkowego czy altanki). Oczko powinno być usytuowane tak, by rośliny, które się w nim znajdują miały dostęp przez co najmniej 6 godzin dziennie do światła słonecznego. Zbytnie nasłonecznienie powoduje błyskawiczne nagrzewanie się wody, przez co szybciej ubywa ona ze zbiornika. W związku z tym należy ją regularnie uzupełniać. Dodatkowo w ciepłej wodzie tlen rozpuszcza się znacznie wolniej niż w zimnej, a to z kolei może szkodzić wpuszczonym do oczka rybom.

Planując zbiornik wody stojącej powinno się oprócz jego usytuowania wziąć pod uwagę jego wielkość i powiązany z nią wybór materiału do jego budowy. Najmniejsza optymalna powierzchnia powinna wynosić od 8 do 10 m2. Jeśli chcemy hodować ryby, musi to być min. 15 m2. Generalna zasada mówi, że małe akweny tworzy się z gotowych form z tworzywa sztucznego. Do budowy większych zazwyczaj używa się folii.

Zbiorników z prefabrykatów sztywnych używa się, aby szybko założyć małe oczko wodne. Kształty i rozmiary takich gotowych form, wykonanych przeważnie z polietylenu (PE), są różnorakie, jednakże wielkość w tym wypadku jest ściśle związana z ceną wyrobu. Im większy rozmiar gotowej formy, tym jest ona droższa. Jest to główna wada tego rodzaju zbiorników.

Pozostałe złe strony to:

  • głębokość – zazwyczaj ok. 60 cm – zdecydowanie zbyt mało, jeśli chce się zostawiać w zbiorniku ryby na zimę;
  • transport – formy o wyszukanych kształtach i większych rozmiarach nie przewiezie się samochodem osobowym – trzeba liczyć się z dodatkowym kosztem;
  • wykonanie wykopu pod gotową formę – jest bardzo pracochłonne. Wykop musi być podobny kształtem do formy, ponadto musi mieć dobrze wyrównane dno. Ważne jest też wypoziomowanie zbiornika, aby po nalaniu do niego wody żaden brzeg nie wystawał, gdyż problemem będzie poziomowanie pełnego zbiornika.
Gotowa forma oczka wodnego

Gotowa forma oczka wodnego

 

Natomiast zaletami tego typu zbiorników są:

  • względnie łatwy i szybki montaż,
  • stosunkowo niskie koszty robocizny,
  •  wysoka trwałość.

Dodatkową zaletą jest to, iż w gotowym zbiorniku z prefabrykatów sztywnych specjalne półki dla roślin wodnych są już ukształtowane.

Oczka wodne, których dno jest wyłożone elastyczną wykładziną (najczęściej jest to folia), są znacznie tańsze, jednakże zdecydowanie bardziej pracochłonne. Poza tym przy ich tworzeniu możemy samodzielnie zdecydować, jaki kształt będzie miało oczko, jak szerokie brzegi oraz ile i jakie będą w oczku strefy głębokości.

Wybór odpowiedniego rodzaju folii ma bardzo duże znaczenie przy zakładaniu zbiorników z wykładanym dnem. Najmniej przydatnym rodzajem wykładzin elastycznych jest folia wykonana z polietylenu (PE), czyli najzwyklejsza folia ogrodnicza czy budowlana. Jej główne wady to nieodpowiednia grubość oraz podatność na uszkodzenia powodowane promieniami UV czy mrozem. Najbardziej wytrzymałym materiałem jest folia EPDM (inaczej nazywana geomembraną EPDM). Tworzywo to ma szereg istotnych zalet, mianowicie:

  • wysoką odporność na promieniowanie ultrafioletowe oraz mróz,
  • jest materiałem trwalszym i znacznie bardziej elastycznym niż inne rodzaje folii,
  • nie reaguje na związki chemiczne zawarte w wodzie opadowej,
  • wykazuje wysoką wytrzymałość na przebicia korzeniami rosnących roślin.

Jak się pewnie domyślacie, jej zasadniczą wadą jest koszt 1 m2 oscylujący w przedziale od 24 do 28 zł.

Najbardziej rozpowszechnionym materiałem do budowy oczek wodnych wykładanych wykładzinami elastycznymi jest folia z polichlorku winylu (PCV). Tworzywo to jest wystarczająco elastyczne i dość odporne na szkodliwe działanie mrozu, jednak jest podatne na niszczenie poprzez promienie słoneczne. Dlatego warto wystające brzegi folii zamaskować grubszą warstwą żwiru, otoczaków czy płytami kamiennymi. Ponadto koszt takiej folii za 1 m2 jest o blisko połowę niższy niż koszt folii EPDM.

Optymalna grubość folii oscyluje w granicach 0,5-1,0 mm.

Najważniejszą czynnością przy zakładaniu zbiornika wodnego jest dokładne określenie jego kształtu i ustalenie rozmiarów potrzebnych do wyliczenia zapotrzebowania na folię, czyli największej szerokości, największej długości oraz maksymalnej głębokości planowanego zbiornika. Następnym krokiem jest wyliczenie rozmiaru wykładziny do wyłożenia dna. Można to zrobić np. tak:

  • długość wykładziny = maks. długość zbiornika + (2 x maks. głębokość) + 15 cm

Dodatkowe 15 cm rezerwujemy po to, by możliwe było wykonanie na brzegu zakładki zapobiegającej przeciekom.

Możemy też po prostu dodać po 1-3 % długości do wymiarów zbiornika (szerokości i długości), aby można było wykonać zakładkę. Ale sugeruję pilnować, by zapas materiału na zakładkę nie był mniejszy niż 30-50 cm, co by woda nam nie uciekała.

Po wyliczeniu i zakupie odpowiedniej ilości folii potrzebnej do wyłożenia zbiornika wodnego możemy przystąpić do zrobienia wykopu. Podczas tej czynności ważne jest formowanie tzw. półek, na których będą rosły rośliny. Istotne jest, aby półki były nachylone w kierunku ścian wykopu, co uniemożliwi zsuwanie się z nich roślin i kamieni. Ściany wykopu również nie powinny być wykonane pod kątem prostym do podłoża, lecz łagodnie spadać w dół. Najwłaściwsze pochylenie ścian to kąt około 20° od pionu.

Zbiornik wodny wyłożony folią

Zbiornik wodny wyłożony folią

Przed rozłożeniem folii można wykop wysypać około 5-centymetrową warstwą piasku i wyłożyć specjalną matą do budowy oczek wodnych. Folię układa się luźno w wykopie, zabezpieczając jej brzegi kamieniami lub innymi cięższymi przedmiotami, aby nie obsunęła się podczas napełniania zbiornika wodą. Po ułożeniu folii napełnia się powoli oczko wodą, której ciężar dodatkowo kształtuje i dopasowuje materiał do wykonanego wykopu. Folię wystającą ponad powierzchnię zbiornika maskujemy kamieniami, żwirem i roślinami.

Prostszą dekoracją wodną ogrodu są poidełka. Są proste w swojej formie oraz nie wymagają dużych nakładów pracy przy zakładaniu i pielęgnacji.

Poidełka napowierzchniowe są najczęściej ustawiane samodzielnie w miejscach przyciągających uwagę. W związku z tym muszą być to naczynia, które są ozdobne oraz trwałe. Najbardziej trwałymi są naczynia z kamienia. Wśród poidełek napowierzchniowych istnieją dwa typy naczyń – ustawiane bezpośrednio na ziemi misy, korytka czy balie oraz naczynia ustawiane na postumentach. Dobór rodzaju poidełka zależy od stylu ogrodu jaki urządzamy.

Poidełka wbudowane w ziemię nazywa się też minioczkami wodnymi. Istotną sprawą jest to, iż takie minioczka mogą być wykonane z tworzywa sztucznego – plastiku, który jest zdecydowanie tańszy niż elementy kamienne.

Poidełko dla ptaków w kształcie muszli

Poidełko dla ptaków w kształcie muszli

Jeśli z poidełek mają korzystać ptaki, naczynia na wodę nie mogą być zbyt głębokie, gdyż zwierzęta te nie będą z nich korzystać. Ptaki korzystają tylko z poidełek, w których mają możliwość stanąć nogami na dnie, dlatego optymalna głębokość wody w tym wypadku wynosić powinna kilka centymetrów. Ponadto należy dbać o czystość wody w poidełku, dlatego warto zamontować minifontannę. Będzie ona wymuszała ruch wody, co zapewni jej czystość i świeżość.

Z elementów wodnych w ogrodach można wymienić jeszcze fontanny, strumyki, kaskady wodne, a także wodozbiory przyścienne, ściany wodne, czy stawy kąpielowe. Pierwsze trzy pozwolę sobie zostawić na drugi wpis o wodzie w ogrodzie (zapraszam już teraz 😉 ), a dziś wspomnę o pozostałych wymienionych.

Wodozbiory przyścienne inaczej nazywane wodopojami czy zdrojami przyściennymi to umocowywane na ścianach płyty z naczyniem na wodę oraz otworem wylotowym, z którego wydobywa się woda. Obecnie ich funkcją najczęściej jest zamaskowanie nieatrakcyjnej części ogrodzenia lub muru.

wodozbiór

Niewielkich rozmiarów zdroje przyścienne mają wbudowane małej mocy pompy. W tym wypadku najczęściej naczynie na wodę oraz tak zwany rzygacz, z którego wylewa się woda, są połączone w jeden element. Urządzenie takie łatwo jest zamontować, ewentualnie ustawić przy ścianie lub ogrodzeniu. Fontanny takie wykonane są najczęściej z kamienia czy żeliwa. W związku z czym, im są większe, tym bardziej ciężkie. Dlatego też większych rozmiarów wodopoje ze względu na ciężar mają inną budowę. Składają się z dwóch części. Głównym elementem składowym tych konstrukcji są osobne naczynia przyścienne – misy, w których zbiera się woda. Druga część to płyta dopasowana do misy i na niej się opierająca, którą przytwierdza się do ściany lub muru. Większe zdroje przyścienne mogą również być wykonane z kamienia czy żeliwa, a także z betonu oraz tworzyw sztucznych.

Wodopoje przyścienne mogą być z obiegiem zamkniętym lub podłączone do wodociągu.

Modele zdrojów przyściennych z zamkniętym obiegiem wody mogą być montowane wszędzie tam, gdzie istnieje dostęp do energii elektrycznej. Mają one wmontowaną pompę oraz zazwyczaj małe gabaryty. Woda zbiera się w misie i spływa do zbiornika niżej, w którym umieszczona jest pompa tłocząca wodę do wylotu.

Wodozbiory podłączone do wodociągu mogą być nie tylko dekoracją czy maskowaniem nieatrakcyjnych fragmentów. Służyć mogą również jako obudowa ujęcia wody. Różnią się od tych z zamkniętym obiegiem doprowadzeniem i odprowadzeniem wody. Woda doprowadzona jest z instalacji wodociągowej i jej przepływ może być regulowany z pomocą kranu. Woda w misie natomiast odpływa poprzez system rur do kanalizacji lub rur drenażowych.

Ściana wodna jest to rodzaj fontanny lub kaskady, w której woda spływa po pionowej powierzchni do niewielkiego zbiornika wodnego umieszczonego u jej podnóża. Jest to bardzo interesująca kompozycja wodna, która nie zajmuje wiele miejsca w płaszczyźnie poziomej. W tym elemencie architektonicznym woda krąży w obiegu zamkniętym. Woda, spływając ze ściany, trafia do zbiornika umieszczonego w dolnej części konstrukcji, skąd pompą tłoczona jest z powrotem.

Ścianę wodną możemy wbudować w inną pionową konstrukcję, np. mur lub fragment ogrodzenia bądź postawić ścianę wolnostojącą. W drugim przypadku woda może spływać z jednej strony ściany lub z obu.

Ściany mogą być budowane z pojedynczych płaskich głazów, płaskich kamieni ułożonych na zaprawie, stali szlachetnej, tworzyw sztucznych czy innych rodzajów materiałów. Tworząc ścianę wodną w ogrodzie należy wziąć pod uwagę miejsce, w którym chce się ją umieścić – po wybudowaniu ściany wodnej nie da się przesunąć w inne miejsce. Przy budowie uwzględnić również trzeba szerokość zbiornika wodnego, aby nie była mniejsza niż szerokość strumienia wody spływającego po ścianie. W przeciwnym wypadku będą występowały znaczne straty wody. Warto również wzbogacić ścianę w elementy oświetleniowe, dzięki którym będzie możliwość podziwiania fontanny/kaskady także po zmroku. To może wyglądać naprawdę efektownie.

W ogrodzie możemy wybudować sobie także staw kąpielowy, na pewno docenimy go w upalne letnie dni 🙂

staw_kapielowy_w_ogrodzie

Staw składa się z dwóch części – kąpielowej oraz filtrującej. Część rekreacyjna jest głębsza i służy jako basen, natomiast w części oczyszczającej – płytszej – znajdują się specjalnie dobrane rośliny, które redukują rozwój glonów pochłaniając związki azotu i fosforu. W zależności od rodzaju stawu kąpielowego różny jest stosunek powierzchni tych części. W stawie ekstensywnym na strefę kąpielową przeznacza się około 30%, natomiast na część oczyszczającą wodę pozostałe 70% powierzchni stawu. W przeciwieństwie do stawu ekstensywnego staw, który jest intensywnie wykorzystywany ma proporcje odwrotne – większość powierzchni przeznaczona jest na część kąpielową, mniejsza część zaś służy jako filtr. Ponadto w stawie intensywnym wspomaga się system oczyszczania wody poprzez zastosowanie dodatkowych filtrów mechanicznych, urządzeń zbierających zanieczyszczenia z powierzchni, tak zwanych skimmerów, pomp czy innych urządzeń.

To by było wszystko na dziś. Zapraszam do komentowania, a także udostępniania i lajkowania tego wpisu 🙂

 

 

Mar 042014
 

W  poprzednich wpisach napisałam Wam troszeczkę o wykorzystaniu kamieni w ogrodach skalnych oraz o nawierzchniach i schodach z kamienia. Mam nadzieję, że wpisy okażą się cennym źródłem informacji, gdy zechcecie zakładać własne ogródki 🙂 A dziś pora na obiecany wpis o ogrodzeniach i murkach z kamienia. Napiszę także trzy słowa o rzeźbach i gabionach.

Ogrodzenie stanowi bardzo istotny element architektoniczny nie tylko ogrodu, lecz również miejsca zamieszkania. Jego charakter musi odpowiadać kompozycji ogrodu oraz łączyć się z charakterem i funkcjami budynku, inne powinno być na małych działkach czy w niewielkich ogrodach, inne zaś przy budynkach o dużych gabarytach. Dla dużych reprezentacyjnych domów i działek bardzo odpowiednie są ogrodzenia wykonane z kamienia. Zaletami takich konstrukcji są:

  • wysoka trwałość,
  • naturalność,
  • małe nakłady na konserwację,
  • stworzenie dużej prywatności (jeśli ogrodzenie jest wykonane całkowicie z materiału kamiennego).

Jeśli ogrodzenie z kamienia ma okalać mniejszą powierzchnię, nie powinno być zbudowane w całości z tego materiału. Będzie wtedy przytłaczać swoim ciężkim wyglądem. Aby nie dominowało całości ogrodu, dobrym rozwiązaniem jest wykonanie w nim otworów zdobiących lub wykonanie jedynie podmurówki i słupków z kamienia oraz zastosowanie przęseł z metalu lub drewnianych.

Do budowy ogrodzenia kamiennego można użyć praktycznie każdego rodzaju kamienia, jednakże powinien on być dosyć trwały. Najbardziej odporne na wszelkie warunki atmosferyczne są granity, bazalty, sjenity, lecz obróbka tego rodzaju kamieni jest bardzo trudna. Często wykonuje się ogrodzenia z piaskowca oraz wapienia. Mimo że skały te z czasem rozkładają się pod wpływem wody, warto je stosować ze względów kompozycyjnych, gdyż są naturalne i pasują niemal wszędzie. Kamień polny również jest stosowany do budowy ogrodzeń. Lepiej jednak komponuje się przy wiejskich budowlach.

Ogrodzenie zbudowane z płaskich kamieni

Ogrodzenie zbudowane z płaskich kamieni

Typ muru ogrodzeniowego jest również istotną sprawą. Kamień polny nadaje się do budowy murów dzikich i cyklopowych ze względu na jego nieregularne kształty. Na mury warstwowe i rzędowe najlepsze są kamienie łupane z tym, że regularne prostopadłościenne bloki skalne stosuje się do murów rzędowych, które są budowane „na cegiełkę” jak mury budynków. Na warstwowy mur ogrodzeniowy wykorzystuje się kamień łupany o dwóch płaskich równoległych powierzchniach.

Funkcją murków w ogrodzie jest wydzielanie wnętrz ogrodowych oraz podkreślanie urody roślin skalnych. Pod względem umiejscowienia murki ogrodowe można podzielić na wolnostojące oraz oporowe, które przytrzymują ziemię ze skarpy.

Pod względem budowy natomiast dzieli się murki na suche, półsuche i murowane.

Murki suche to najprostsze w wykonaniu konstrukcje, które buduje się bez użycia zapraw murarskich. Nazywane są inaczej grawitacyjnymi, gdyż ciężar własny kamieni wykorzystanych przy ich budowie nadaje im spoistości i stabilności. Murek suchy stosuje się jako podpora niewysokiego zbocza czy skarpy, a także jako wolnostojący murek, wał oddzielający różne przestrzenie w ogrodzie.

Konstruowaniem suchych murków rządzą pewne zasady. Po pierwsze, jak każda konstrukcja kamienna buduje się go na fundamencie. W tym wypadku jest to tak zwany fundament ruchomy, gdyż kamienie ułożone bez spoiwa przemieszczają się cały czas wzajemnie się zazębiając i kleszcząc. Fundament wykonuje się z 20-40-centymetrowej warstwy tłucznia lub drobnoziarnistego piasku. Na nim układa się warstwy kamieni. Kolejna zasada mówi o kolejności układania materiału kamiennego. Największe skały powinny znajdować się najniżej ze względu na ciężar. Jednakże nie należy przy tym wybierać samych najlepszych kamieni, aby na końcową, najbardziej widoczną warstwę nie pozostały same najgorsze. Pierwsza warstwa ułożona na fundamencie musi znajdować się pod powierzchnią terenu. Spowoduje to zwiększenie stabilności budowli. Ponadto nie należy kłaść kamieni wąskim końcem w dół, aby nie powodowały rozsuwania się pozostałych na boki. Trzecia zasada konstruowania murków traktuje o nachyleniu skał, które wynika z wielkości budowli. Szerokość podstawy muru suchego wynosi jedną trzecią jego wysokości, z czego wynika, że jego nachylenie wynosi 10 do 20%. Przy wykańczaniu należy przestrzeń za murkiem wypełnić najlepiej żwirem lub drobnym piaskiem, co pomoże uszczelnić konstrukcję i ułatwi spływ nadmiaru wody opadowej bez naruszania konstrukcji. Wypełnienie przestrzeni gruntem stosuje się, gdy w szczelinach murku lub specjalnie pozostawionych otworach – kieszeniach będą sadzone rośliny.

Suchy murek oporowy. Między kamieniami nie użyliśmy ani grama zaprawy.

Suchy murek oporowy. Między kamieniami nie użyliśmy ani grama zaprawy.

 

Murki półsuche to inaczej murki o wzmacnianej konstrukcji. Buduje się je, gdy kamienie, z których wykonywana jest budowla mają nieregularne kształty oraz kiedy murek ma być ścianką oporową przy wyższym zboczu. Wzmocnienie struktury murku stosuje się od strony, która jest mało widoczna, zazwyczaj jest to strona od skarpy i wykonuje się je z zaprawy cementowej lub kleju mrozoodpornego, którym łączy się część skał. Murki półsuche można budować na fundamencie lub warstwie pospółki o grubości podobnej jak w przypadku murków suchych, czyli 20-40 cm. Warto również wykonać warstwę podbudowy o grubości 15-20 cm z drobnego żwiru lub piasku.

Murki murowane buduje się na fundamentach o głębokości 50-80 cm, wykonanych na żwirowej lub tłuczniowej podsypce o grubości 15-30 cm. Gdy murek konstruowany jest jako ścianka oporowa dla skarpy o ciężkiej i nieprzepuszczalnej glebie, istotne jest uwzględnienie jej i wykonanie odwodnienia z warstwy żwiru i drenów – sączków poprowadzonych przez całą grubość murku i odprowadzających nadmiar wody. Podczas budowy ważne jest wykonanie systemu dylatacji, czyli szczelin zabezpieczających przed zbyt szybkim niszczeniem konstrukcji. Przerwy dylatacyjne mają największe znaczenie przy budowie murków bardzo długich, ponieważ uniemożliwiają jego pękanie. Odległość między poszczególnymi szczelinami powinna wynosić 3‑10 m.

 

Elementem małej architektury mogą być również rzeźby ogrodowe. Można je wykonywać z wielu materiałów, najczęściej wykorzystywany jest kamień z racji swej trwałości i majestatyczności.

Rzeźba ogrodowa to kompozycja przestrzenna o charakterze głównie dekoracyjnym. Jej pozostałe funkcje w ogrodzie to:

  • stanowi wyrazisty element w ogrodzie z racji koloru, który kontrastuje z zielenią,
  • wyznacza charakter i podkreśla styl ogrodu,
  • przyciąga uwagę, dlatego najlepiej ustawiać rzeźby w miejscach atrakcyjnych w ogrodzie.

Do wykonywania rzeźb najczęściej stosowane kamienie to marmur, piaskowiec i granit, chociaż zdarzają się również elementy rzeźbiarskie wykonane z innych rodzajów kamienia, jak np. z trawertynu. Rzeźby wykonane z piaskowca w naszych warunkach klimatycznych narażone są na niszczenie, dlatego powinny być zabezpieczane przed działaniem zmiennych czynników atmosferycznych. Natomiast granit jest materiałem rzeźbiarskim stosunkowo trudnym w obróbce, ale rzeźby z tego rodzaju kamienia są najbardziej trwałe.

Rzeźba ogrodowa nie musi być pięknie wykonaną postacią, wystarczy, że jest to pojedynczy kamień czy głaz o ciekawej strukturze, barwie czy teksturze. Odpowiednio wyeksponowany, może stanowić równie atrakcyjną dekorację ogrodu jak kamienne figury.

Jeśli chcecie obejrzeć przykłady pięknych rzeźb, to zapraszam wiosną do Muzeum w Nieborowie i do Parku w Arkadii 🙂

rzeźba w ogrodzie

 

Innymi elementami kamiennymi w ogrodzie mogą być gabiony. Są to metalowe kosze z siatki łączonej za pomocą skręcania lub zgrzewania. Wnętrze gabionu zajmuje kruszywo o średnicy większej niż oczka siatki. Kruszywem najczęściej są kamienie łamane, otoczaki czy zwykły kamień polny.

Ze względu na stabilność, trwałość i łatwość w wykonaniu konstrukcje gabionów w ogrodach wykorzystuje się jako umocnienia skarp – murki oporowe, meble ogrodowe – ławki, stoły z trzonem gabionowym i np. drewnianymi blatami oraz wykładanymi siedziskami. Mogą być również ścianką, ogrodzeniem, a nawet po wymieszaniu kruszywa z żyzną glebą i posadzeniu roślin mogą być finezyjną formą ogrodu skalnego.

gabion

Gabionowe przeplatańce na ulicy Emilii Plater w Warszawie

Gabiony układa się na miejscu budowy danego elementu i dopiero wypełnia. Ich zaletą jest to, że nie potrzebują do zamocowania fundamentów, co zmniejsza nakłady pracy. Ponadto wykonanie konstrukcji z plecionej siatki jest zdecydowanie bardziej sprężyste niż z siatki zgrzewanej. W związku z tym gabiony z siatki zgrzewanej są stosowane do budowy sztywniejszych form, np. ogrodzeń czy trzonów mebli ogrodowych np. stołów.

Dziękuję za przeczytanie wpisu. Jeśli spodobał Ci się, to zapraszam do komentowania, udostępniania i lajkowania 😉 Zachęcam także do czytania kolejnych moich wpisów.

 

 

 

 

Mar 032014
 

W poprzednim wpisie mieliście okazję dowiedzieć się co nieco m.in. o wykorzystaniu kamieni w ogrodach skalnych. Dziś napiszę o wykorzystaniu kamienia do układania nawierzchni i schodów w naszych ogrodach.

Kamienne nawierzchnie bardzo dobrze wpisują się w kompozycję ogrodu, jeśli tylko elementy kamienne są odpowiednio dobrane do charakteru ogrodu. Ścieżki i chodniki stanowią łączniki pomiędzy poszczególnymi częściami  w ogrodzie. Tarasy stanowią natomiast miejsca wypoczynku i swego rodzaju „wybieg”. Można je budować tuż przy domu lub w pewnym od niego oddaleniu.

Nawierzchnie możecie pokrywać różnym materiałem kamiennym. Podzielić je można na nawierzchnie wyłożone materiałem sypkim i nawierzchnie twarde.

Pierwsze z nich mają charakter głównie dekoracyjny. Ciężko przemieszczać się po wysypanym żwirem chodniku, który nie jest trwały i przesuwa się pod stopami. Dlatego lepiej wyglądają wzdłuż oczka wodnego czy rabaty lub w innych miejscach, które są mało uczęszczane. Najczęściej wysypuje się je żwirem rzecznym, grysem, otoczakami (zwłaszcza w pobliżu wody), a także tłuczniem. Luźno ułożonym nawierzchniom najlepiej jest obłożyć brzegi obrzeżem, aby uniknąć wrastania roślin w powierzchnię wyłożoną kamieniami i zsuwania się materiału na glebę. Warto wykonać brzegi przed wysypaniem materiału. Kamieniami wypełniamy ubite koryto ścieżki, najczęściej dwoma warstwami, z których pierwsza (10-15 cm) składa się z grubszego materiału. Po jego ułożeniu należy go wyrównać i ubić poprzez wałowanie. Drugą warstwę (5-10 cm) stanowią kamienie drobniejsze, które również trzeba dobrze utwardzić walcem. Przy glebie przepuszczalnej można zastosować tylko jedną warstwę, położoną na podsypce z piasku. W pozostałych przypadkach lepszym wyjściem jest wybudowanie ścieżki dwuwarstwowej.

Przykład tarasu betonowy wyłożonego drewnem i kamieniami

Przykład tarasu betonowy wyłożonego drewnem i kamieniami

 

Nawierzchnie twarde (najczęściej powierzchnie tarasów, często uczęszczane ścieżki i chodniki) buduje się z łamanych płyt kamiennych, kostki granitowej lub bazaltowej czy otoczaków, tzw. kocie łby.  W zależności od tego, jak bardzo będzie obciążana wykładana powierzchnia materiał układa się na podsypce piaskowej ( ścieżka służąca tylko przemieszczaniu się pomiędzy zakątkami ogrodu) lub na fundamencie betonowym ( często używany chodnik bądź podjazd dla samochodu).

Tutaj płyty układaliśmy na podsypce betonowej…

Tutaj płyty układaliśmy na podsypce betonowej…

…a tak wyglądał efekt końcowy :)

…a tak wyglądał efekt końcowy 🙂

Powierzchnie z kostki mogą być układane liniowo (rzędowo), po łuku, w kształcie koła lub tzw. „na dziko”, co jest najbardziej naturalne. Istotną sprawą jest samo układanie kostki. Konieczne są obrzeża, żeby kostka nie rozsuwała się. Spoiny między poszczególnymi kostkami nie mogą być zbyt duże, gdyż materiał będzie się przesuwał. Ponadto kamienne kostki należy układać na „cegiełkę”, aby krzyżowe spoiny nie rozluźniały nawierzchni.

 Do budowy nawierzchni twardych możecie użyć np. kostki granitowej

Do budowy nawierzchni twardych możecie użyć np. kostki granitowej

Nawierzchnie twarde wykonywane z płyt są najprostsze. W tym przypadku nie trzeba układać obrzeży, gdyż płyty zazwyczaj mają duży ciężar i najpewniej nie przemieszczą się względem siebie. Kamienne elementy umieszcza się na warstwie piasku (15 cm). Gdy podłoże, na którym buduje się ścieżkę/chodnik/taras z płyt, jest nieprzepuszczalne, stosuje się dodatkowo 10‑15-centymetrowy podkład z mieszaniny grubego żwiru z piaskiem.

Budując nawierzchnie tarasów musimy wziąć pod uwagę miejsce, w jakim ma się ten kąt wypoczynkowy znajdować i czy będzie zadaszony. Materiał kamienny trzeba dobrać pod względem odporności na warunki atmosferyczne. Ponadto wybrany kamień musi współgrać  z ogrodem i być bezpieczny w użytkowaniu. Podczas budowy ważne jest, aby taras posiadał delikatny spadek, ułatwiający odpływ wody opadowej.

Schody są wdzięcznym elementem architektury ogrodowej. Pełnią zazwyczaj funkcję ciągów komunikacyjnych łączących ścieżki, chodniki czy tarasy położone na różnych poziomach. Jednakże oprócz pełnienia funkcji komunikacyjnej mogą być też znakomitym elementem dekoracyjnym . Istnieje kilka zasad dotyczących ich budowy. Powinny być one konstruowane, gdy nachylenie terenu jest większe niż 10-12%. Istotną sprawą jest stosunek wymiarów dwóch elementów schodów – stopnicy, po której się chodzi oraz podstopnicy – czyli pionowego fragmentu schodów. Znając wzór 2H + T = 63,( gdzie H stanowi długość podstopnicy, a T długość stopnicy a 63 jest średnią długością kroku człowieka) oraz jedną z tych długości możecie  w łatwy sposób wyliczyć pozostałą tak, aby schody były wygodne w użytkowaniu.

Schody z łupanych kamiennych bloków

Schody z łupanych kamiennych bloków

 

Schody również mogą być budowane z materiałów sypkich oraz z płyt kamiennych czy kostki. Schody, które mają być wysypane żwirem, grysem czy otoczakami powinny być mało uczęszczane i raczej służyć jako dekoracja ogrodu, gdyż stałe poruszanie się po niestabilnym materiale może być niewygodne i uciążliwe. Schody wykonane z płyt czy kostki są bardziej funkcjonalne, nie mniej jednak mogą być równie dekoracyjne.

Warto również wspomnieć, iż płyty kamienne czy kostka wykorzystywane do budowy schodów nie powinny mieć całkowicie gładkiej powierzchni, gdyż będą śliskie. Najlepsza jest powierzchnia nieregularna lub specjalnie wyżłobiona.

Dziękuję, że dotrwaliście do końca tego wpisu 😉 Jutro zamierzam zamieścić wpis m.in. o ogrodzeniach i murkach z kamienia, do którego przeczytania już teraz serdecznie zachęcam.

 

 

 

Mar 022014
 

Kamień jest naturalnym elementem, który w ogrodach komponuje się z wieloma elementami, takimi jak woda, światło czy drewno. Ze względu na jego trwałość i odporność na czynniki niszczące służy jako bardzo popularny materiał budowlany. Obiekty małej architektury i elementy ogrodowe utworzone z kamienia pozwalają na wzbogacenie wyglądu ogrodu oraz są długowieczne.

Z kamieni tworzy się ścieżki, dróżki, podjazdy, ogrodzenia, schody, murki skalne, jednak nadal najpopularniejszym jest tzw. skalniak, czyli ogród skalny. Zastosowanie kamienia do budowy tych elementów ogrodowych jest uzależnione od jego wielkości i kształtu. Bardziej płaskie nadają się na murki, czy obłożenie fundamentów ogrodzenia. Otoczaki są naturalnie związane z wodą, zatem wykłada się nimi oczka wodne czy strumyki. Drobnym żwirem i grysem wysypuje się ścieżki lub ich fragmenty, można też tworzyć rabaty żwirowe lub ogrody japońskie. Znacznych rozmiarów głazy mogą stanowić samodzielne ogródki skalne albo rzeźby.

W kamień najlepiej zaopatrywać się u jego producentów, czyli w kamieniołomach, jednakże duże centra ogrodnicze również oferują w sprzedaży różne rodzaje kamienia.

kamienie castorama

Ogródki skalne

Tworzenie ogrodów skalnych jest najbardziej popularnym sposobem wykorzystywania kamienia w ogrodzie. Ogród skalny jest charakterystycznym elementem dekoracyjnym, w związku z czym powinien znajdować się w miejscu przyciągającym uwagę. Przykładem dobrego usytuowania może być wybudowanie go w bliskiej okolicy zbiornika wodnego. Równie efektownym miejscem może być skarpa lub inna pochyłość terenu, na której ogród skalny będzie wyglądał bardziej naturalnie. Ogrody skalne najczęściej umieszcza się w nasłonecznionych miejscach w ogrodzie, z tego względu, iż większość roślin skalnych to rośliny stanowisk słonecznych i przeważnie suchych.

Ogrody skalne mogą mieć różną postać. Najpopularniejszym jest tak zwany skalniak. Może być on w formie podwyższenia obłożonego koncentrycznie kamieniami, murku oporowego przy skarpie, „ślimaka” ziołowego lub zupełnie płaskiej rabaty skalnej. Każdy z tych rodzajów ogrodów skalnych musi być odpowiednio zbudowany. Potrzebne jest przygotowanie drenażu, czyli warstwy odwadniającej, którą wykonuje się z gruzu, żwiru gruboziarnistego i piasku. Podczas układania kamieni, należy je zagłębiać w ziemi do około 1/3 ich wysokości, inaczej skalniak nie będzie wyglądał naturalnie i istnieje możliwość przemieszczenia konstrukcji. Zasadą jest, że każdy wzniesiony ogród skalny – czy to położony na skarpie, czy usypany z kamieni sztuczny pagórek zaczyna się budować od podstawy skarpy lub od ułożenia największych skał na najniższym poziomie.

Wybór odpowiedniego typu i rodzaju kamienia do budowy ogrodu skalnego jest bardzo istotną kwestią, gdyż determinuje dobór odpowiedniego podłoża oraz roślin (kwaśnolubnych lub zasadolubnych). Od wyboru odpowiedniego typu kamienia (np. wapienie czy skały krzemianowe) będzie też zależała ich trwałość i podatność na erozję.

Dziękuję za przeczytanie tego wpisu J Już teraz zapraszam na następne, w których dowiecie się m.in. o wykorzystaniu kamienia do budowy nawierzchni, schodów, a także murków i ogrodzeń. Zachęcam także do komentowania.