Mar 042014
 

W  poprzednich wpisach napisałam Wam troszeczkę o wykorzystaniu kamieni w ogrodach skalnych oraz o nawierzchniach i schodach z kamienia. Mam nadzieję, że wpisy okażą się cennym źródłem informacji, gdy zechcecie zakładać własne ogródki 🙂 A dziś pora na obiecany wpis o ogrodzeniach i murkach z kamienia. Napiszę także trzy słowa o rzeźbach i gabionach.

Ogrodzenie stanowi bardzo istotny element architektoniczny nie tylko ogrodu, lecz również miejsca zamieszkania. Jego charakter musi odpowiadać kompozycji ogrodu oraz łączyć się z charakterem i funkcjami budynku, inne powinno być na małych działkach czy w niewielkich ogrodach, inne zaś przy budynkach o dużych gabarytach. Dla dużych reprezentacyjnych domów i działek bardzo odpowiednie są ogrodzenia wykonane z kamienia. Zaletami takich konstrukcji są:

  • wysoka trwałość,
  • naturalność,
  • małe nakłady na konserwację,
  • stworzenie dużej prywatności (jeśli ogrodzenie jest wykonane całkowicie z materiału kamiennego).

Jeśli ogrodzenie z kamienia ma okalać mniejszą powierzchnię, nie powinno być zbudowane w całości z tego materiału. Będzie wtedy przytłaczać swoim ciężkim wyglądem. Aby nie dominowało całości ogrodu, dobrym rozwiązaniem jest wykonanie w nim otworów zdobiących lub wykonanie jedynie podmurówki i słupków z kamienia oraz zastosowanie przęseł z metalu lub drewnianych.

Do budowy ogrodzenia kamiennego można użyć praktycznie każdego rodzaju kamienia, jednakże powinien on być dosyć trwały. Najbardziej odporne na wszelkie warunki atmosferyczne są granity, bazalty, sjenity, lecz obróbka tego rodzaju kamieni jest bardzo trudna. Często wykonuje się ogrodzenia z piaskowca oraz wapienia. Mimo że skały te z czasem rozkładają się pod wpływem wody, warto je stosować ze względów kompozycyjnych, gdyż są naturalne i pasują niemal wszędzie. Kamień polny również jest stosowany do budowy ogrodzeń. Lepiej jednak komponuje się przy wiejskich budowlach.

Ogrodzenie zbudowane z płaskich kamieni

Ogrodzenie zbudowane z płaskich kamieni

Typ muru ogrodzeniowego jest również istotną sprawą. Kamień polny nadaje się do budowy murów dzikich i cyklopowych ze względu na jego nieregularne kształty. Na mury warstwowe i rzędowe najlepsze są kamienie łupane z tym, że regularne prostopadłościenne bloki skalne stosuje się do murów rzędowych, które są budowane „na cegiełkę” jak mury budynków. Na warstwowy mur ogrodzeniowy wykorzystuje się kamień łupany o dwóch płaskich równoległych powierzchniach.

Funkcją murków w ogrodzie jest wydzielanie wnętrz ogrodowych oraz podkreślanie urody roślin skalnych. Pod względem umiejscowienia murki ogrodowe można podzielić na wolnostojące oraz oporowe, które przytrzymują ziemię ze skarpy.

Pod względem budowy natomiast dzieli się murki na suche, półsuche i murowane.

Murki suche to najprostsze w wykonaniu konstrukcje, które buduje się bez użycia zapraw murarskich. Nazywane są inaczej grawitacyjnymi, gdyż ciężar własny kamieni wykorzystanych przy ich budowie nadaje im spoistości i stabilności. Murek suchy stosuje się jako podpora niewysokiego zbocza czy skarpy, a także jako wolnostojący murek, wał oddzielający różne przestrzenie w ogrodzie.

Konstruowaniem suchych murków rządzą pewne zasady. Po pierwsze, jak każda konstrukcja kamienna buduje się go na fundamencie. W tym wypadku jest to tak zwany fundament ruchomy, gdyż kamienie ułożone bez spoiwa przemieszczają się cały czas wzajemnie się zazębiając i kleszcząc. Fundament wykonuje się z 20-40-centymetrowej warstwy tłucznia lub drobnoziarnistego piasku. Na nim układa się warstwy kamieni. Kolejna zasada mówi o kolejności układania materiału kamiennego. Największe skały powinny znajdować się najniżej ze względu na ciężar. Jednakże nie należy przy tym wybierać samych najlepszych kamieni, aby na końcową, najbardziej widoczną warstwę nie pozostały same najgorsze. Pierwsza warstwa ułożona na fundamencie musi znajdować się pod powierzchnią terenu. Spowoduje to zwiększenie stabilności budowli. Ponadto nie należy kłaść kamieni wąskim końcem w dół, aby nie powodowały rozsuwania się pozostałych na boki. Trzecia zasada konstruowania murków traktuje o nachyleniu skał, które wynika z wielkości budowli. Szerokość podstawy muru suchego wynosi jedną trzecią jego wysokości, z czego wynika, że jego nachylenie wynosi 10 do 20%. Przy wykańczaniu należy przestrzeń za murkiem wypełnić najlepiej żwirem lub drobnym piaskiem, co pomoże uszczelnić konstrukcję i ułatwi spływ nadmiaru wody opadowej bez naruszania konstrukcji. Wypełnienie przestrzeni gruntem stosuje się, gdy w szczelinach murku lub specjalnie pozostawionych otworach – kieszeniach będą sadzone rośliny.

Suchy murek oporowy. Między kamieniami nie użyliśmy ani grama zaprawy.

Suchy murek oporowy. Między kamieniami nie użyliśmy ani grama zaprawy.

 

Murki półsuche to inaczej murki o wzmacnianej konstrukcji. Buduje się je, gdy kamienie, z których wykonywana jest budowla mają nieregularne kształty oraz kiedy murek ma być ścianką oporową przy wyższym zboczu. Wzmocnienie struktury murku stosuje się od strony, która jest mało widoczna, zazwyczaj jest to strona od skarpy i wykonuje się je z zaprawy cementowej lub kleju mrozoodpornego, którym łączy się część skał. Murki półsuche można budować na fundamencie lub warstwie pospółki o grubości podobnej jak w przypadku murków suchych, czyli 20-40 cm. Warto również wykonać warstwę podbudowy o grubości 15-20 cm z drobnego żwiru lub piasku.

Murki murowane buduje się na fundamentach o głębokości 50-80 cm, wykonanych na żwirowej lub tłuczniowej podsypce o grubości 15-30 cm. Gdy murek konstruowany jest jako ścianka oporowa dla skarpy o ciężkiej i nieprzepuszczalnej glebie, istotne jest uwzględnienie jej i wykonanie odwodnienia z warstwy żwiru i drenów – sączków poprowadzonych przez całą grubość murku i odprowadzających nadmiar wody. Podczas budowy ważne jest wykonanie systemu dylatacji, czyli szczelin zabezpieczających przed zbyt szybkim niszczeniem konstrukcji. Przerwy dylatacyjne mają największe znaczenie przy budowie murków bardzo długich, ponieważ uniemożliwiają jego pękanie. Odległość między poszczególnymi szczelinami powinna wynosić 3‑10 m.

 

Elementem małej architektury mogą być również rzeźby ogrodowe. Można je wykonywać z wielu materiałów, najczęściej wykorzystywany jest kamień z racji swej trwałości i majestatyczności.

Rzeźba ogrodowa to kompozycja przestrzenna o charakterze głównie dekoracyjnym. Jej pozostałe funkcje w ogrodzie to:

  • stanowi wyrazisty element w ogrodzie z racji koloru, który kontrastuje z zielenią,
  • wyznacza charakter i podkreśla styl ogrodu,
  • przyciąga uwagę, dlatego najlepiej ustawiać rzeźby w miejscach atrakcyjnych w ogrodzie.

Do wykonywania rzeźb najczęściej stosowane kamienie to marmur, piaskowiec i granit, chociaż zdarzają się również elementy rzeźbiarskie wykonane z innych rodzajów kamienia, jak np. z trawertynu. Rzeźby wykonane z piaskowca w naszych warunkach klimatycznych narażone są na niszczenie, dlatego powinny być zabezpieczane przed działaniem zmiennych czynników atmosferycznych. Natomiast granit jest materiałem rzeźbiarskim stosunkowo trudnym w obróbce, ale rzeźby z tego rodzaju kamienia są najbardziej trwałe.

Rzeźba ogrodowa nie musi być pięknie wykonaną postacią, wystarczy, że jest to pojedynczy kamień czy głaz o ciekawej strukturze, barwie czy teksturze. Odpowiednio wyeksponowany, może stanowić równie atrakcyjną dekorację ogrodu jak kamienne figury.

Jeśli chcecie obejrzeć przykłady pięknych rzeźb, to zapraszam wiosną do Muzeum w Nieborowie i do Parku w Arkadii 🙂

rzeźba w ogrodzie

 

Innymi elementami kamiennymi w ogrodzie mogą być gabiony. Są to metalowe kosze z siatki łączonej za pomocą skręcania lub zgrzewania. Wnętrze gabionu zajmuje kruszywo o średnicy większej niż oczka siatki. Kruszywem najczęściej są kamienie łamane, otoczaki czy zwykły kamień polny.

Ze względu na stabilność, trwałość i łatwość w wykonaniu konstrukcje gabionów w ogrodach wykorzystuje się jako umocnienia skarp – murki oporowe, meble ogrodowe – ławki, stoły z trzonem gabionowym i np. drewnianymi blatami oraz wykładanymi siedziskami. Mogą być również ścianką, ogrodzeniem, a nawet po wymieszaniu kruszywa z żyzną glebą i posadzeniu roślin mogą być finezyjną formą ogrodu skalnego.

gabion

Gabionowe przeplatańce na ulicy Emilii Plater w Warszawie

Gabiony układa się na miejscu budowy danego elementu i dopiero wypełnia. Ich zaletą jest to, że nie potrzebują do zamocowania fundamentów, co zmniejsza nakłady pracy. Ponadto wykonanie konstrukcji z plecionej siatki jest zdecydowanie bardziej sprężyste niż z siatki zgrzewanej. W związku z tym gabiony z siatki zgrzewanej są stosowane do budowy sztywniejszych form, np. ogrodzeń czy trzonów mebli ogrodowych np. stołów.

Dziękuję za przeczytanie wpisu. Jeśli spodobał Ci się, to zapraszam do komentowania, udostępniania i lajkowania 😉 Zachęcam także do czytania kolejnych moich wpisów.

 

 

 

 

  One Response to “Kamień w ogrodzie, cz. III. Ogrodzenia, murki, rzeźby, gabiony”

  1. Taki mi się marzy, mam nadzieje, że w przyszłym roku zrobię w końcu 🙂

 Leave a Reply

(wymagane)

(wymagane)