Mar 182014
 

Woda występuje w naszych ogrodach najczęściej w postaci oczek wodnych, stawów (o których pisałam tutaj) – czyli jako woda stojąca. Jest to podyktowane w dużej mierze kosztami. Instalacja w ogrodzie elementów z wodą stojącą wiąże się z mniejszymi kosztami niż założenie elementu z wodą płynącą. Nie jest konieczne np. budowanie kosztownych konstrukcji czy kupno i eksploatacja dodatkowych pomp wodnych. Powoduje to, że fontanny, strumyki czy kaskady spotkać można raczej w ogrodach osób dysponujących większymi środkami pieniężnymi. Ale taka fontanna może wyróżnić nasz ogród na tle ogrodów sąsiadów jak mało co 🙂

Płynąca woda ma swój niezaprzeczalny urok. Szum tryskającej czy płynącej wody stwarza niepowtarzalne warunki do odpoczynku. Strumienie czy kaskady ożywiają ogród wprowadzając do niego dodatkowy ruch i dynamikę. Sprawiają też, że ogród chętnie zamieszkują różne gatunki zwierząt. Fontanna jest także fascynującą atrakcją dla dzieci. Najmłodsi ochoczo bawią się przy ruchomej wodzie. Ale czyż płynąca woda nie sprawia też radości dorosłym? 😉

Warto też wspomnieć, iż płynąca woda natlenia się, co sprzyja rozwojowi różnych gatunków zwierząt i roślin. Rozpryskujące się krople zmieniają także mikroklimat. Powietrze zaopatrzone w krople pary wodnej ułatwia oddychanie oraz zmniejsza dobowe wahania temperatury. Ruch wody utrudnia rozwój glonów czy komarów, które są zmorą wypoczywających w ogrodach.

Fontanna jest nie tylko mechanizmem wprawiającym wodę w ruch, ale także elementem małej architektury. Kamienne rzeźby, z których wypływa woda tworząc kopuły, pióropusze czy gejzery wyglądają niezwykle efektownie. Z kolei woda płynąca w strumieniu zakolami i meandrami dodaje ogrodom dużo wdzięku. Niestety, nie każdy ma szczęście posiadać w swoim ogrodzie naturalny strumień ze względu na potrzebę różnicy poziomów. Rozwiązaniem dla pozostałych jest budowa sztucznych koryt uszczelnianych folią, gliną lub prefabrykowanymi kształtkami z polietylenu. Jeśli doda się do tego kaskadę lub mały wodospad sprawimy, że nasz ogród będzie wyglądał niepowtarzalnie.

Fontanna (wodotrysk) jest jednym z najbardziej ekspresyjnych elementów wodnej architektury ogrodowej, a jednocześnie najczęściej wybieranych w celu urozmaicenia ogrodu. Obieg wody w tym elemencie musi być zamknięty, a woda, która naturalnie odparowuje powinna być uzupełniana.

fontanna

Fontanny powinny być umieszczane w miejscach, gdzie będą przyciągały uwagę, ponieważ stanowią bardzo dekoracyjny element ogrodu. Wodotryski mogą mieć różne formy – od tryskających energicznie i rozpryskujących wodę na większe wysokości, nazywane fontannami, po nisko wypływające z dyszy strumyki wody opływające najczęściej kamień, rzeźbę czy inny element, w którym zamieszczona jest dysza. Takie niskie wodotryski nazywa się źródełkami.

Montując fontannę, musimy pamiętać o podstawowej zasadzie, mianowicie wypływająca z dysz woda nie powinna się rozpryskiwać poza krawędzie zbiornika. Na wysokość i szerokość rozprysku wody wpływa moc pompy oraz wybrany rodzaj dysz, zatem należy tak wybrać pompę, aby jej moc nie powodowała pryskania poza zbiornik. Wysokość strumienia musimy także dostosować do wielkości oczka. Zachwiane są wtedy proporcje całości kompozycji, a najlżejszy wiatr powoduje rozpryskiwanie się wody poza obręb oczka, co może szkodzić umieszczonym przy nim meblom ogrodowym oraz przeszkadzać w odpoczynku w pobliżu wody.

Źródełka, zainstalowane najczęściej w kamieniu, których rozprysk wody jest niewielki, są bardzo polecane zwłaszcza do małych ogrodów, a także tych tworzonych na tarasach czy balkonach. Są one dosyć łatwe w zamontowaniu i tańsze niż części tworzące konstrukcję fontanny. Ponadto potrzebują znacznie mniej miejsca niż oczko wodne z fontanną. Woda zamknięta w takim elemencie ma również inne zalety – jest bezpieczna dla najmłodszych, a także może pełnić funkcję poidełka dla drobnych zwierząt. Co więcej, w sprzedaży znajdują się zestawy, które od razu po zakupie można instalować w ogrodzie.

Źródełko w kamieniu

Źródełko w kamieniu

Strumienie to elementy wodne, w których woda płynie z wyżej położonego źródła do miejsca usytuowanego najniżej, zazwyczaj jest to staw lub oczko wodne. Ze zbiornika woda jest pompowana do źródła. Do utworzenia strumienia w ogrodzie potrzebna jest dosyć duża ilość miejsca najlepiej o łagodnym, naturalnie ukształtowanym spadku, dlatego lepiej prezentuje się on w większych ogrodach. Brak naturalnego wzniesienia w ogrodzie powoduje, że zbudowanie takiego elementu wodnego wiąże się z dużymi kosztami.

Istnieją różne sposoby budowy strumienia. Dwa najczęściej stosowane to wykładanie dna folią (PCV lub EPDM) oraz konstrukcja strumyków z prefabrykowanych elementów plastikowych. Pozostałe sposoby to dno strumienia utworzone z betonu z zatopioną w nim metalową siatką, tzw. Siatkobeton, dno z żywic epoksydowych, czyli laminatów żywiczno-szklanych oraz dno strumienia wykonane z bentonitu.

Każda z wymienionych metod ma swoje dobre i złe strony. Wykonanie strumieni z siatkobetonu jest dosyć tanie i istnieje możliwość samodzielnej budowy. Ponadto trwałość tak zainstalowanego zbiornika może wynieść nawet 50 lat. Niestety, strumienie wykonane z betonu zbrojonego siatką nie wyglądają naturalnie, a samo wykonanie jest trudne i wymaga dużych umiejętności.

Strumienie z laminatów żywiczno-szklanych są, podobnie jak te z siatkobetonu, długotrwałe, poza tym łatwe do czyszczenia i naprawy, a także charakteryzują się dużą odpornością na przebicie korzeniami drzew czy ostrymi krawędziami kamieni oraz uszkodzenia spowodowane mrozami. Wadami natomiast jest brak możliwości samodzielnego wykonania strumienia oraz wysokie nakłady pieniężne.

Realizacja strumienia technologią bentonitową jest stosowana od niedawna. Jej zalety to:

  • naturalny wygląd zbiornika,
  • ładnie ukształtowany brzeg,
  • materiał ekologiczny,
  • wytrzymałość na zmienne warunki atmosferyczne,
  • bardzo duża trwałość (kilkadziesiąt lat).

Wadami natomiast metody bentonitowej są pracochłonność oraz ciężar gotowych mat powodujący przymus zastosowania cięższego sprzętu lub pomocy specjalistycznej firmy.

Podobnie jak oczka wodne, strumienie i strumyki mogą być budowane zarówno z gotowych elementów, jak i mieć dno wyłożone folią. Zasada odnosząca się do wielkości, która została opisana przy oczkach wodnych, ma i tutaj zastosowanie. Krótkie strumyki o mało skomplikowanych zakolach i meandrach układa się z prefabrykowanych elementów plastikowych. Strumienie dłuższe, o bardziej wijącym się przebiegu są zdecydowanie droższe w wykonaniu i wykłada się je folią z rolki. Szerokość stosowanej folii jest zależna od szerokości i głębokości budowanego strumienia. Folię układa się dachówkowo na zakładkę około 20 cm zaczynając od ujścia w kierunku źródła. Aby woda nie „uciekała” folię dodatkowo skleja się specjalnym klejem lub zgrzewa się.

Wykonując strumyk na sztucznym pagórku, powinno się odpowiednio ukształtować spadek. Spadek powinien wynosić minimum 1-2%. Długie strumienie bez dużego spadku płyną powoli i leniwie, natomiast w przeciwnym przypadku – krótszych strug o pokaźnym spadku, woda płynie wartko i wpadając do oczka może bardziej hałasować niż wyciszać. Dlatego warto zadbać w drugim przypadku o zahamowanie zbyt szybkiego biegu wody poprzez zastosowanie spowalniających występów skalnych.

Wykończenie strumienia najczęściej układa się z małych kamieni i otoczaków rzecznych. Również tą częścią budowy strumienia rządzi reguła – wartko płynące strumyki maskuje się kamieniami zamocowanymi na zaprawie.

 

Wodospady są najbardziej urokliwymi elementami ogrodowej architektury wodnej. Ten ogrodowy detal tworzony jest przez pionowo spadającą wodę z wyżej położonego źródła, strumyka czy oczka wodnego do umieszczonego na niższym poziomie drugiego oczka wodnego lub stawu poprzez stopień – uskok. Stopnie mogą być zbudowane z kamieni, bali drewnianych, betonowych płyt czy innych materiałów, które można ułożyć tak, by częścią wystawały. Będzie to ta część, z której woda będzie się przelewała do zbiornika niżej.

Do budowy wodospadu ważne jest określenie wysokości spadku. Wysokość spadku to długość odcinka, który łączy punkt wypływu wody z punktem, w którym woda wpada do zbiornika. Dla każdego z wymienionych rodzajów wodospadów jest określona optymalna wysokość spadku. I tak: dla wodospadów usytuowanych na końcu strumieni maksymalny spadek powinien wynosić około 20 cm. W przeciwnym razie woda spływa z większym hukiem, przez co w zbiorniku burzy się zanadto. Może to ograniczać rozwój delikatnych roślin wodnych, takich jak lilie wodne, które są wrażliwe na zbyt silne ruchy wody. W przypadku wodospadów wolnostojących wysokość spadku powinna wynosić minimum 2 m. Niższe nie są tak efektowne. Wodospady stanowiące przejście z jednego oczka wodnego do oczka położonego niżej spadek muszą mieć ograniczony do około 20 cm, podobnie jak w wypadku wodospadów na końcu strumieni. Tak zwane wodospady „architektoniczne” powinny wysokość spadku mieć dostosowaną proporcjonalnie do jego szerokości z racji tego, iż woda spływa w nich cienką warstwą. Wylicza się, że wysokość spadku powinna wynosić około 1/3 szerokości spływającej wstęgi wody, czyli na przykład przy szerokości wodospadu 60 cm jego wysokość wyniesie 20 cm. W gotowych zestawach wodospadów nie ma możliwości zmian wysokości spadku, gdyż elementy zestawu są do siebie dopasowane przez producenta.

Wodospad można urozmaicić tworząc wodogrzmot. Aby zbudować taki element należy w miejscu, w którym woda wpada do zbiornika wodnego umieścić odpowiednich rozmiarów kamień. Kamień taki musi płaską powierzchnią znajdować się ponad płaszczyzną wody. Spadająca z wodospadu woda w pierwszej kolejności uderza i rozbryzguje się na płaskim kamieniu, po czym wpada do zbiornika wodnego. W tym wypadku należy wziąć pod uwagę umocnienie oczka w miejscu umieszczenia kamienia. Najlepszym rozwiązaniem w tym wypadku są zbiorniki wodne zbudowane z betonu, gdyż folia czy gotowe niecki z polietylenu mogą nie być wystarczająco wytrzymałe.

Formą wodospadu są kaskady. Najczęściej są one budowane z kamieni, które tworzą progi – stopnie. Kaskady mogą być również tworzone z elementów drewnianych, metalowych lub innego rodzaju materiałów, w tym również z prefabrykowanych elementów plastikowych. Kaskady najczęściej buduje się na strumieniach lub w miejscach łączenia dwóch zbiorników wodnych, gdy wysokość spadku wynosi więcej niż 20 cm. W strumieniach kaskady najczęściej umieszcza się na początku lub końcu biegu strumienia. W przypadku bardzo zróżnicowanej formy terenu, po którym przebiega strumień, na jego trasie można ulokować jeszcze kilka kaskad, które dodatkowo go wzbogacą.

kaskada wodna

Kaskady mogą mieć również postać wolnostojącą. Wówczas nie są połączone z żadnym z elementów wodnych. Zbiornik wody w tym wypadku jest zamaskowany, ewentualnie niewielkich rozmiarów.

Dziękuję za dotrwanie do końca wpisu, zapraszam do komentowania i udostępniania wpisu 🙂